B.1. Overzicht van baten en lasten

In de Kadernota 2027 hebben we een aantal financiële beleidskaders opgenomen. Dit zijn uitgangspunten voor het financieel beleid dat we toepassen. Hieronder zijn ze weergegeven.

Het overzicht van baten en lasten geeft in een oogopslag inzicht in het saldo van de programma’s, het saldo van de dekkingsmiddelen en het saldo van de mutatie bestemmingsreserves. De programma’s geven de baten en lasten zonder de mutatie reserves. Programma gebonden inkomsten, zoals rioolheffing en heffing van reinigingsrechten, worden wel meegenomen in de baten van het respectievelijke programma.

Toelichting op de programma’s
Voor een toelichting op de programma’s wordt verwezen naar het Programmaplan. 

Overhead
Voor een toelichting op de overhead wordt verwezen naar de overige programma onderdelen en naar Paragraaf E: Bedrijfsvoering.

Vennootschapsbelasting
Gemeenten zijn sinds 1 januari 2016 belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Hierbij gaat het uitsluitend om winstgevende activiteiten waarbij in algemene zin sprake is van een onderneming. Voor de gemeente Westerveld gaat het alleen om de grondexploitaties, Park Hesselte en incidentele verkopen restmateriaal. Tot en met boekjaar 2024 is de VpB-aangifte gedaan en afgerekend. 
Voor zover we dat op basis van de nu bekende regelgeving in kunnen schatten, is er zowel sprake van fiscale winsten als fiscale verliezen op de grondexploitaties in 2027. Fiscale winsten en verliezen zijn verrekenbaar (carry forward en backward) waardoor de VpB-last in de toekomst gering zal zijn. De winsten worden conform het voorzichtigheidsprincipe gepresenteerd als ze werkelijk gerealiseerd zijn. Daarom kiezen wij ervoor om in het boekjaar 2027 en verder geen last voor de vennootschapsbelasting te verantwoorden. 

Onvoorzien
In de Begroting 2027 is een post voor onvoorzien van € 20.000 (€ 1 per inwoner) opgenomen. Dit bedrag is bestemd om eventuele tegenvallers op te vangen en nog niet te kwantificeren uitgaven die zich in de loop van het verslagjaar voor doen. De besteding daarvan is voorbehouden aan het college.

Een storting en/of onttrekking aan een reserve is per definitie incidenteel, tenzij er redenen zijn deze structureel te ramen (bijvoorbeeld ter dekking van rente- en/of afschrijvingslasten). In de tabel hieronder worden de ramingen van structurele toevoegingen (+) en onttrekkingen (-/-) aan de reserves weergegeven. 

Op grond van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) dient de gemeentebegroting te voorzien in een overzicht van incidentele lasten en baten. Inzicht daarin is van belang voor de beoordeling  van het structurele en reële evenwicht van baten en lasten door de gemeenteraad. Daarnaast is het noodzakelijk voor het financiële toezicht en de beoordeling van de begrotingspositie door Gedeputeerde Staten. Het is daarmee ook één van de beoordelingscriteria om voor repressief financieel toezicht in aanmerking te komen.

In de regel worden baten en lasten aangemerkt als structureel, en incidentele baten en lasten zijn de uitzondering. De incidentele baten en lasten zijn opgesteld met in achtneming van de door de commissie BBV daarvoor opgestelde richtlijnen in haar notitie 'structurele en incidentele lasten en baten'.  De soort of de eigenschap van een begrotingspost binnen een taakveld is in eerste instantie bepalend of een post als incidenteel of structureel aangemerkt wordt.

Ter aanvulling is in de inventarisatie van incidentele baten en lasten ook uitgegaan van de volgende hulpmiddelen:
• lasten/baten die alleen in het jaar 2027, 2028, 2029 of 2030 voorkomen;
• lasten/baten die zich maximaal gedurende drie jaar voordoen (2027-2029);
• lasten/baten waarvan de eindigheid vastligt op basis van raadsbesluit en/of toekenningsbesluit, ook als de looptijd langer is dan drie jaar;

Bovenstaande 4 punten zijn hulpmiddelen en geen criteria. Ze helpen om te bepalen of een post als incidenteel aangemerkt kan worden, maar de aard van de begrotingspost bepaald uiteindelijk of de post een uitzondering is en als incidenteel kan worden aangemerkt. Daarnaast zijn onttrekkingen en toevoegingen aan reserves in principe altijd incidenteel van aard. Hierop gelden drie uitzonderingen; (1) Structurele onttrekkingen aan reserves zijn toegestaan bij de inzet van het surplus van de algemene reserve, (2) bij de inzet van een bestemmingsreserve ter dekking van kapitaallasten, en (3) bij de inzet van het surplus van de algemene reserve voor een specifiek beleidsdoel.

Incidentele baten:
Onttrekking bestemmingsreserve Maatschappelijk Welzijn Breed:
Voor een projectleider die zich aan het richten is op de transitie bij de dorpshuizen wordt er in de jaren 2027 en 2028 nog € 100.000 onttrokken aan de bestemmingsreserve Maatschappelijk Welzijn Breed. Daarnaast zijn er middelen beschikbaar gesteld voor de exploitatie van de dorpshuizen die in beheer zijn bij Welzijn Mensenwerk. In deze jaren wordt er gewerkt aan een overgang naar een gewenste beheervorm. Het betreft € 300.000 in 2027 en € 225.000 in 2028.  Als laatst wordt er een projectleider Integraal Huisvestingsplan Onderwijs gedekt uit de bestemmingsreserve Maatschappelijk Welzijn Breed voor een bedrag van € 132.000 in de jaren 2027 t/m 2029. Dit ter dekking van tijdelijke formatie. Deze middelen worden gedekt uit de bestemmingsreserve Maatschappelijk Welzijn Breed. Ook de middelen ter dekking van de exploitatiesubsidie aan zwembad de Kerkvlekken (€ 80.000) wordt gedekt uit de bestemmingsreserve Maatschappelijk Welzijn Breed.  De genoemde onttrekkingen uit de bestemmingsreserve zijn niet ter dekking van kapitaallasten en daarmee incidenteel van aard.

Onttrekking bestemmingsreserve Woningbouwopgaven:
Voor een projectleider die zich gaat richten op woningbouwprojecten onttrekken we in het jaar 2027 € 100.000 uit de bestemmingsreserve Woningbouwopgaven. Deze onttrekking is niet ter dekking van kapitaallasten, maar voor de dekking van tijdelijke formatie. Daarmee is deze onttrekking incidenteel van aard.

Incidentele lasten:
Taalschool:
In 2027 is er een incidenteel budget voor de implementatie van de taalschool beschikbaar van € 32.000 vanuit de Begroting 2026. Deze post is incidenteel van aard, omdat dit implementatiekosten zijn ter voorbereiding op de uitvoering van een nieuwe structurele taak. Na 2027 vervallen de beschikbare middelen, daarmee is er ook een einddatum bekent wat deze post incidenteel maakt.

ICT budget informatievisie:
Vanuit de Begroting 2026 is er in 2027 een bedrag van € 200.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van de informatievisie. De uitvoering van ons ICT beleid vraagt in 2027 extra inzet voor het opstellen van de Informatievisie, zodat de uitvoering hiervan kan plaatsvinden. Omdat deze middelen worden ingezet voor taken die niet tot de dagelijkse bedrijfsvoering behoren, en de einddatum hiervan bekend is worden deze als incidenteel aangemerkt. 

Exploitatiesubsidie zwembad de Kerkvlekken:
In 2027 wordt een incidentele extra exploitatiesubsidie verstrekt aan zwembad de Kerkvlekken. Omdat dit een subsidie is bovenop de structurele subsidie, en deze alleen in 2027 verstrekt zal worden is deze last incidenteel van aard. Deze wordt gedekt uit de bestemmingsreserve Maatschappelijk Welzijn Breed.

Projectleider dorpshuizen:
In 2027 en 2028 zijn middelen beschikbaar gesteld vanuit de Begroting 2026 voor een projectleider dorpshuizen. Dit betreft tijdelijke formatie. Deze zal zich richten op de overgang naar de gewenste beheervorm voor Westerveld als het gaat om de dorpshuizen van Welzijn Mensenwerk. Deze post is incidenteel van aard om dit geen structurele taak is, maar implementatiekosten ter voorbereiding op de uitvoering van een nieuwe structurele taak, namelijk het exploiteren van de dorpshuizen die in beheer komen van Westerveld. 

Toevoeging bestemmingsreserve Westerveld verduurzaamd:
De ontvangen middelen uit de decentralisatie uitkering CDOKE middelen wordt gestort in de bestemmingsreserve Westerveld verduurzaamd. Het gaat om € 788.000 in 2027. Omdat dit een toevoeging aan een bestemmingsreserve betreft, welke niet ter dekking van kapitaallasten dient, is deze storting incidenteel van aard.

Op basis van de in het voorgaande hoofdstuk gepresenteerde incidentele baten en lasten wordt hier inzicht gegeven in het structureel en reëel evenwicht.